Rzeżączka

Jest to choroba bakteryjna wywołana przez dwoinkę rzeżączki, potocznie nazywaną gonokokiem, Neisseria gonorrhoeae. Rzeżączka należy do grupy chorób przenoszonych droga płciową.

Do zakażenia dochodzi w trakcie kontaktu seksualnego, z matki na dziecko w trakcie porodu drogami natury, a także pośrednio poprzez przedmioty. Zakaźna jest wydzielina ropna z dróg moczołpciowych i odbytu. Okres od zakażenia do wystąpienia objawów to zwykle od 2 do 7 dni.

Rzeżączka u kobiet – objawy

Objawy mogą być minimalne, średnio lub mocno nasilone. Czasami objawy są tak dyskretne, że kobieta nie wiąże ich z chorobą. Najczęściej obserwuje się wypływ mlecznej, ropnej wydzieliny z cewki moczowej, pochwy lub odbytu. Pojawia się dyskomfort, ból, pieczenie, mrowienie, zaczerwienienie cewki moczowej, ból w trakcie oddawania moczu i częste oddawanie moczu.  Zakażenie przeniesione do pochwy w trakcie stosunku seksualnego powoduje zapalenie szyjki macicy. Występują wówczas śluzowo-ropne, ropne upławy, krwawienia międzymiesiączkowe, pobolewanie i ból podbrzusza. Występują nasilone dolegliwości bólowe w trakcie współżycia. Rzeżączka bezobjawowa, skąpoobjawowa lub źle leczona może powodować zapalenie jajowodów, jajników, narządów miednicy mniejszej (PID). Następstwem takich powikłań może być ciąża pozamaciczna lub niepłodność.

Rzeżączka u mężczyzn – objawy

rzeżączka
rzeżączka

Po kilku dniach od zakażenia (czasem już po 1-2 dniach ) rozwija się zapalenie cewki moczowej w jej przednim odcinku. Początkowo pojawia się skąpa śluzowo-surowicza wydzielina, następnie zwiększa się jej ilość i zmienia w ropną. Wydzielina jest gęsta, nieprzezroczysta, koloru mlecznego lub mleczno-żółtego, czasami podbarwiona krwią. Mężczyźni zgłaszają palenie, pieczenie, ból w cewce moczowej, ból w trakcie oddawania moczu. Nieleczone zakażenie powoduje zapalenie najądrza, a także zapalenie gruczołu krokowego, czy pęcherza moczowego. Wystąpić może ból jądra, pobolewanie podbrzusza, dreszcze, gorączka. Infekcja może dotyczyć także odbytu i odbytnicy. Wówczas  wśród objawów dominować będzie ból, świąd i ropna wydzielina wypływająca z odbytu. 

Rzeżączka u dzieci – objawy

Rzeżączka u dzieci przede wszystkim dotyczy noworodków. Do zakażenia dochodzi w trakcie porodu drogami natury. Zakażone drogi rodne matki są źródłem infekcji dziecka. Dochodzi do obustronnego ropnego zapalenia spojówek. Zakażenie w układzie moczopłciowym lub odbycie może wskazywać na wykorzystanie seksualne.

Rzeżączka rozsiana

U około 1-3% osób z nieleczonym, przewlekającym się lub źle leczonym zakażeniem może dojść do przedostania się bakterii do krwioobiegu. Ta drogą rozsiewają się po organizmie. Rozsiana rzeżączka najczęściej występuje u młodych aktywnie seksualnych osób.

  • zapalenie stawów – poczatkowo występuje ból stawu i ścięgien (najczęściej kolanowego, Achillesa), a następnie septyczne jego zapalenie,
  • wysypka plamista, grudkowa, krostkowa, czasami podbarwiona krwią,
  • ograniczone zapalenie otrzewnej w okolicy wątroby – zespół Fitz-Hugh-Curtisa – choroba dotyczy głównie kobiet. Objawia się  dolegliwościami bólowymi w prawym podżebrzu,
  •  zapalenie opon mózgowych, zapalenie wsierdzia inne,

Diagnostyka

Diagnostyka obejmuje wymaz i pobranie ropnej wydzieliny.

  • preparat bezpośredni oglądany pod mikroskopem
  • posiew mikrobiologiczny
  • testy serologiczne
  • testy genetyczne DNA.

Leczenie

Niepowikłane ostre zakażenie leczy się łatwo. W standardzie zalecane jest leczenie skojarzone – jednorazowe podanie antybiotyku domięśniowo i doustnie. Powikłane zakażenia wymagają dłuższej, złożonej antybiotykoterapii. Diagnostyce i leczeniu powinna poddać się partnerka/ partner seksualny. Należy zachować wstrzemięźliwość seksualną co najmniej siedem dni po leczeniu.

Przez wiele lat / dekad  nieprawidłowe leczenie rzeżączki spowodowało wytworzenie u bakterii mechanizmów odporności na wiele antybiotyków. Często nieskuteczne są penicyliny, fluorochinolony, tetracykliny, tak powszechnie kiedyś stosowane.

Badania w kierunku rzeżączki należy wykonać gdy:

  • wystąpiło ryzykowne zachowanie seksualne,
  • wypływa ropna wydzielina z cewki moczowej
  • występuje dyskomfort, pieczenie, ból, w cewce moczowej,
  • u kobiet – występują upławy, krwawienia międzymiesiączkowe,  pobolewanie podbrzusza
  • u mężczyzn – występuje ból najądrza, jądra, domieszką ropy lub krwi w nasieniu, zaburzenia wzwodu, bóle podbrzusza, zapalenie prostaty
  • wypływa ropna wydzielina z odbytu, pojawia się świąd, pieczenie i ból tej okolicy po analnym stosunku seksualnym,
  • wystąpiło zapalenie gardła po oralnym stosunku seksualnym,
  • doszło do zapalenia stawu o niejasnej przyczynie,przede wszystkim u młodej aktywnie seksualnej osoby